بسم الله الرحمن الرحيم

شاخه كاردانش

تاريخچه مختصر نظامهاي آموزشي ايران وتاريخچه طراحي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش

اهميت آموزش متوسطه ونارسائيهاي آن

تاسيس شاخه كاردانش واصول سياستها وساختاراين شاخه در آموزش متوسطه

اهداف كلي واصول حاكم بر برنامه ريزي آموزشي و درسي شاخه كاردانش

نظام و ساختار آموزش متوسطه كاردانش

چگونگي گذراندن واحدهاي عمومي و مهارتي در شاخه كاردانش

شرايط ادامه تحصيل و فارغ التحصيلي در شاخه كاردانش

سياستهاي اجرايي و نو آوريها

عملكرد كمي و كيفي شاخه كاردانش از بدو تاسيس تا كنون

راهبردها و سياستهاي توسعه ومشاركت

پيشنهادات مهم به دانش آموزان اول دوره متوسطه كه قصد ورود به هنرستانهاي كار دانش را دارند





تاريخچه مختصر نظامهاي آموزشي ايران:

1- اولين نظام آموزشي : به عنوان نظام قديم ( يا دوره شش ساله متوسطه ) از مهر 1336 به اجرا درآمده وتاسال تحصيلي50-1349 ادامه داشته است .

ساختار آموزشي : اين نظام مشتمل بر دو دوره تحصيلي ابتدايي شش سال و متوسطه شش سال بوده كه دوره شش ساله متوسطه خود به دو سيكل اول ( 3سال ) و سيكل دوم ( سه سال ) تقسيم شده است .

2-دومين نظام آموزشي : به عنوان نظام فعلي ( يا دوره چهار ساله متوسطه ) از مهر 1353 به اجرا در آمد و تا سال 71-70 ادامه داشت .

ساختار آموزشي : مشتمل بر سه دوره تحصيلي ابتدايي ( 5سال ) راهنمايي ( 3سال ) و متوسطه ( 4سال ) بوده است .

3- سومين نظام آموزشي : به عنوان نظام جديد يا نيمسالي واحدي از مهر 1371 به اجرا در آمد و تا سال 78-77 ادامه داشت .

ساختارآموزشي : مشتمل بر 4 دوره تحصيلي ابتدايي ( 5 سال ) راهنمايي ( 3سال ) متوسطه ( 3سال ) و پيش دانشگاهي ( يك سال ) است.

4- چهارمين نظام آموزشي : هم اكنون در حال اجراست به عنوان نظام سالي – واحدي از مهر 1378 به اجرا درآمد.

ساختارآموزشي : همانند سومين نظام نيمسالي واحدي مي باشد



نكته مهم :

دانش آموزي كه در نظام قديم 6ساله و نظام فعلي 4 ساله تحصيل كرده و به دلايلي ترك تحصيل داشته و موفق به اخذ ديپلم نگرديده براي ادامه تحصيل بايد با ارائه كليه كارنامه هاي قبولي خود جهت تطبيق با نظام سالي واحدي به اداره آموزش وپرورش مربوطه مراجعه نمايد پس از تطبيق فقط در واحدهاي آموزشي بزرگسالان به صورت دانش آموزي يا داوطلب آزاد برابر ضوابط امكان پذير خواهد بود .

دانش آموزاني كه در نظام نيمسالي واحدي تا پايان شهريور 83-82 نتوانند ديپلم بگيرند در صورت تمايل جهت ادامه تحصيل همانند دانش آموزان نظام هاي قبلي پس از تطبيق با نظام سالي واحدي در واحدهاي آموزشي بزرگسالان برابر ضوابط ادامه تحصيل دهند .

تاريخچه طراحي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش و چشم انداز برنامه اجرايي آن :

آموزش و پرورش هر جامعه بيانگر نگرش ، سطح فرهنگ ، دانش و ميزان توانايي آن جامعه براي رشد باورهاي اعتقادي و اخلاقي به منظور نيل به آرمان هاي اجتماعي و همكاري با پيشرفتهاي علوم و فنون و پاسخگويي به نيازهاي ملي و تحولات جهاني است . به اين لحاظ وصول به اهداف متعالي تعليم و تربيت در هر كشور مستلزم بررسي ، ارزشيابي و تجديد نظر مستمر در ساختار و برنامه هاي آموزشي آن كشور است .

پس از پيروزي انقلاب اسلامي و استقرار نظام جمهوري اسلامي ، براي اصلاح و يا تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش فعاليتهاي پراكنده و متعددي به همت مسؤلان فرهنگي كشور ويا توسط فرهنگيان علاقمند و صاحبنظر به صورت خودجوش آغاز شد اين فعاليتها به مقتضاي شرايط خاص زمان هر يك به علتي نا تمام رها شد .

بالاخره در پايان سال 1364 شورايعالي انقلاب فرهنگي در مصوبه 59 جلسه خود به پيشنهاد وزارت آموزش و پرورش شوراي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش را مركب از 4نفر از معاونان وزارت آموزش و پرورش و نمايندگاني از كميسيون آموزش و پرورش ،مجلس شوراي اسلامي ،شوراي عالي آموزش وپرورش ، سازمان برنامه و بودجه و سه نفر از اعضاء شورايعالي برنامه ريزي ، شورايعالي انقلاب فرهنگي و دو تن از فرهنگيان ،مامور انجام بررسي هاي لازم و ارائه طرح بنيادي نظام جديد آموزش و پرورش كرد .

حاصل بررسي ها ، نظرخواهيها ، بازديدهاوبحث وتبادل نظر با كارشناسان و متخصصان به صورت طرح كليات نظام آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران در خرداد 1367 به تصويب شوراي مذبور رسيد . در تير ماه 1368 شوراي عالي انقلاب فرهنگي ، پس از چند جلسه بحث وبررسي كليات طرح مذبور را مورد تاييد قرار داد و هيأتي مركب از وزير و 4 تن از معاونان وزارت آموزش و پرورش سه تن از اعضاي شوراي قبلي ، نمايندگان وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت فرهنگ و آموزش عالي و چند صاحب نظر را موظف كرد به تدوين طرحهاي تفصيلي و تهيه برنامه هاي اجرايي لازم مبادرت ورزيده و طرحهاي تهيه شده را پس از تاييد شوراي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش پديد آمد . همين هيأت جايگزين شورا گرديد و به اين ترتيب دوره جديدي در فعاليت هاي شورا پديد آمد كه ويژگي مهم آن هماهنگي و ادغام كامل فعاليتهاي شورا با فعاليتها و برنامه هاي ستادي وزارت آموزش و پرورش بوده است اين شورا با تشكيل 7 كميسيون به شرح زير سازماندهي لازم را براي انجام وظايف محوله بوجود آورد.

1- پيش دبستاني و دبستاني 2- دوره راهنمايي تحصيلي 3- دوره متوسطه فراگير و فني و حرفه اي

4- تأمين و تربيت نيروي انساني 5- نظام اداري و تشكيلاتي 6- برنامه ريزي توسعه 7- فعاليتها

برنامه كار كميسيون اول تدوين مباني ، اصول ، هدفها ، سياستهاي حاكم بر برنامه ريزي درسي و تعيين ويژگيهاي نيروي انساني محيط آموزشي سازماندهي و اداره واحد آموزشي و شيوه هاي تربيتي تعيين گرديد

كميسيون چهارم مسوؤل تدوين سياستها براي ايجاد جاذبه شغلي ، تعيين صلاحيتها و شايستگيهاي لازم براي داوطلبان شغل معلمي ، تدوين شيوه ارتباط با دانشگاهها و سازمانهاي خاص معلمان و نيز تدوين اصول و سياستهاي حاكم بر برنامه ريزي درسي مراكز تربيت معلم ويژگيهاي محيط هاي آموزشي مربوطه تعيين شد وظيفه محوله به كميسيون پنجم تعيين اصول حاكم بر اداره و سازماندهي تشكيلات وزارت آموزش و پرورش در سطح كشور ، استان ، منطقه و آموزشگاه و ارتباط آموزش و پرورش با ساير ارگانها و نحوه مشاركتهاي مردم در امور و تعيين نظامهاي برنامه ريزي نظارت سياستگذاري و پشتيبانيهاست . وظيفه كميسيون ششم مطالعه و تحليل سياستهاي جمعيتي در برنامه 20 ساله و سياستهاي دراز مدت توسعه اقتصادي و اجتماعي و هدف گذاري كمي و ارزيابي منابع موجود و بالقوه مالي و انساني و مادي و تعيين اصول و روشهاي كاهش نا برابري آموزش تعيين شده و بالاخره مطالعه و بررسي اصول و ويژگيهاي فعاليتهاي تربيتي و تدوين اهداف و شيوه هاي ارزشيابي و تعيين خطوط كلي فعاليتهاي فوق برنامه و روشهاي مشاوره و راهنمايي و ويژگي محيطهاي آموزشي براي تحقق هدفهاي پرورشي و ويژگيهاي نيروي انساني مناسب آن بر عهده كميسيون هفتم محول شد .

اولين مرحله از كار كميسيون هاي مختلف انجام شرح وظايفي است كه براي هر كميسيون تعيين گرديده است . در حال حاضر به استثناء كميسيون متوسطه فراگير و فني و حرفه اي كه وظايف آن به هيئت اجرايي طرح متوسطه محول گرديده است بقيه كميسيونها فعال بوده و مراحل پاياني كار خود ميگذرانند و گزارشهاي آنها به تدريج جهت بررسي نهايي در دستور كار شوراي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش قرار خواهد گرفت با اتمام اين مرحله از كار نحوه ادامه فعاليت هر كميسيسون توسط شورا تعيين خواهد شد پس از چند ماه از فعاليت كميسيون ها و آگاهي بر گستردگي تنوع و پيچيدگي فعاليتهاي مربوط به تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش شورا به دلايلي چند به اين نتيجه رسيد كه اجراي همزمان و يكپارچه طرحها و برنامه هاي مربوط به تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش ميسر نخواهد بود

مهمــترين دلايــل :

1- شرايط خاص كشور ناشي از تقارن دوران بازسازي خسارتهاي وارده جنگ تحميلي با اجراي سياستهاي تعديل اقتصادي كه امكان تخمين منابع مالي و انساني كافي براي تغييرات گسترده و همه جانبه را نمي دهد .

2- بالا بودن تقاضاي اجتماعي براي آموزش بعلت :

الف) جوان بودن جمعيت ايران كه تعداد افراد در سن تحصيلي 26-18 ساله بيش از 20 ميليون نفر در سال 1370 و نزديك به 37 درصد جمعيت كشور را تشكيل مي دهد .

ب) ارزش خاصي كه خانواده ها براي تحصيلات عالي تر قائلند و ارتباط نزديك سطح تحصيلات با منزلتهاي اجتماعي و در آمد افراد .

3- ساختار اقتصادي وابسته بازمانده از رژيم گذشته كه بر اساس تزريق در آموخت از طريق بودجه دولت در اقتصاد جامعه شكل گرفته ودر نتيجه عدم آمادگي نسبي جامعه براي تامين منابع كافي براي بهبود كيفيت و توسعه كمي آموزش و پرورش .

4- وجود تمركز شديددر تشكيلات دولت و از جمله آموزش و پرورش و آماده نبودن نهادهاي مشاركت مردمي در مناطق و نواحي آموزش وپرورش كه امكان اجراي طرحها و نوآوريهاي گسترده را از مسولان آموزش و پرورش سلب مي كند .

5- تجربه قبلي كشور در اجراي نظام جديد آموزش وپرورش كه ازسال 1345 آغاز شد و نشان داد اميد موفقيت طرحهاي وسيع آموزش و پرورش بدون فراهم آوردن زمينه هاي تجربي و اجراي تدريجي آنها ناچيز است .

6- تجربه ساير كشورهاي جهاني كه حاكي از شكست نسبي طرحهايي است كه اصلاحات وسيع كيفي و كمي را بطور همزمان به اجراء گذاشته اند .

بدين ترتيب به تدريج فكر اجراي انتخاباتي و تدريجي طرحها و برنامه ها در قالب طرح تغيير بنيادي نظام آموزش آموزش و پرورش قوت گرفت .

اهميت آموزش متوسطه : بازگشت

1- اين دوره تحصيلي يكي از حلقه هاي زنجير آموزش است كه آموزش عمومي را به آموزش عالي پيوند ميدهد و هر نوع نارسايي و خللي در آن مستقيماً در عملكرد و كيفيت هر دو حلقه قبل و بعد تأثير بسزايي خواهد داشت .

2-اين دوره تحصيلي از سه بعد دوره اي انتقالي است انتقال از آموزش عمومي همگاني و غير تخصصي به آموزش دانشگاهي تخصصي خاص عده اي محدود انتقال از محيط آموزش به محيط كار و زندگي و دوره انتقال ميان كودكي كه نيازهاي فرد تحت نظر و مراقبت ديگران تأمين مي شود و جواني و بلوغ كه فرد به استقلال و قبول مسؤوليت مي رسد . هر يك از اين ابعاد به تنهايي از حساسيت ويژه اي برخوردار است .

3-در بسياري از كشورها از جمله ايران دوره آموزشي متوسطه منبع اصلي تربيت نيروي انساني نيمه ماهرو نيمه ماهر بشمار مي رود و از اين راه تأخير ويژه اي در ميزان موفقيت برنامه هاي توسعه اقتصادياجتماعي مي گذارد.

نارساييهاي آموزش متوسطه :

1-ابتر ماندن و رها شدن فرايند هدايت تحصيلي در دوره متوسطه و كم توجهي به پرورش علاقه و استعداد دانش آموزان و نداشتن انعطاف لازم براي پاسخگويي به علاقه ها و پرورش استعدادهاي متفاوت .

2-تأكيد و تمركز بر آماده كردن كليه دانش آموزان براي ورود به دانشگاه و در نتيجه افزايش دائمي تعداد داوطلبان وامانده از تحصيل دانشگاهي.

3- تاكيد بر دروس نظري كثرت دروسي كه به دانش آموز در يك هفته عرضه مي شود عدم ارزش گذاري به آموزشهاي خارج از مدرسه و نارسا بودن شيوه مهارت آموزي (طرح كاد ) در آموزش متوسطه .

4- نا متناسب بودن بافت و محتواي برنامه درسي با شرايط شهرهاي كوچك و روستا.

5-نداشتن انعطاف لازم براي پذيرش نو آوريها وپاسخگويي به نيازهاي خاص مناطق كشور .

6-اتلاف منابع به لحاظ شيوه برخورد با تكرار پايه در نظام سالي در نتيجه تشديد ترك زود رس تحصيل و فقدان تحصيلات مناسب براي بازگشت مجدد به تحصيل .

7-تشديد جو حاكم بر جامعه مبني بر كم ارزش بودن آموزشهاي فني حرفه اي در مقايسه با آموزش نظري متوسطه فقدان هدايت تحصيلي صحيح و سوق دادن دانش آموزان بي علاقه و سرخوردآموزشهاي فني و حرفه اي اعمال روشهاي اجرايي كه باعث منزوي شدن و كم ارزش جلوه كردن اين آموزشها مي شود.

8- سازماندهي غير منعطف در اجراي آموزشها كه استفاده بهينه از كليه منابع بالقوه مفيد براي آموزش فني و حرفه اي را دشوار مي سازد .

9-عدم ارتباط متقابل آموزشهاي فني و حرفه اي با دوره هاي كوتاه مدت مهارت آموزي و يا آموزشهاي تخصصي و دوره هاي كارداني و كارشناسي وزارت آموزش و پرورش با تأييد شوراي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش براي هدايت و نظارت بر امور اجرايي و طراحي تفصيلي طرح متوسطه هيأت اجرايي طرح متوسطه را از اسفند ماه 1369 تشكيل داد.

پس از تصويب طرح جديد متوسطه در شوراي عالي انقلاب فرهنگي از مهر ماه 1370 كوشش بعمل آمد كه پاره اي از عناصر طرح جديد در قالب طرح آموزش بزرگسالان نوبت دوم و مدارس ايثارگران به اجرا گذاشته شود .

سال 1370 : تدوين طرحهاي آزمايشي طرح متوسطه جديد – طراحي وتدوين پاره اي از طرحهاي اصلاح نظام اداري و اجرايي – اجراي محدود طرح آموزش بزرگسالان

سال 1371: اجراي آزمايشي پاره اي از عناصر طرح متوسطه

سال 1372: ادامه اجراي آزمايشي سال اول و دوم كليه شاخه ها

سال 1373: ادامه اجراي آزمايشي سال اول و دوم و سوم كليه شاخه ها

سال 1374: تعميم اجراي طرح آموزشي متوسطه جديد سال اول در كليه شاخه ها

سال 1375: تعميم اجراي طرح آموزشي متوسطه جديد سال اول و دوم در كليه شاخه ها

سال 1376: تعميم كامل اجراي طرح آموزشي متوسطه جديد سال اول و دوم و سوم در كليه شاخه ها

سال 1377: تعميم كامل اجراي طرح آموزش متوسطه جديد

بر اساس ساختار جديد آموزش متوسطه شامل سه شاخه تحصيلي (نظري، كاردانش و فني و حرفه اي گرديد .

تأسيس شاخه ي كاردانش : بازگشت

به عنوان نوآوري در نظام آموزش متوسطه كشور از جمله مهمترين دستاورد تغيير در نظام آموزش متوسطه به شمار مي آيد به طوري كه اكنون پس از گذشت يك دهه از اجراي نظام جديد آموزش متوسطه آثار آموزش و پرورش اين شاخه يكي پس از ديگري آشكار مي گردد كه كه مهمترين آنها عبارتند از :

سازماندهي ، طراحي و سمت گيري آموزشهاي متوسطه براي ورود فارغ التحصيلان به بازار كار و اشتغال مولد متناسب با مقتضيات جغرافيايي ، اقتصادي و فرهنگي

استفاده از امكانات دستگاههاي دولتي و موسسات خدماتي و توليدي بخش غير دولتي براي برنامه ريزي و اجراي رشته هاي تحصيلي و حرفه آموزي دانش آموزان .

پرورش روحيه كار آفريني به جاي پرورش روحيه كارجويي در فارغ التحصيلان آموزشهاي مهارتي گسترش سريع و فراگير شدن آموزشهاي مهارتي به دليل ظرفيت بالاي سازگاري روشهاي اجرايي و محتواي رشته هاي مهارتي با نيازهاي ملي و منطقه اي .

كاردانش:

شاخه اي از نظام آموزش متوسطه است كه بر اساس اهداف كلي و اصول حاكم بر اين نظام و هماهنگ با آن طراحي شده است :

آموزشهاي كاردانش به آموزشهايي اطلاق مي شود كه موجبات ارتقاء دانش افراد و ايجاد مهارتهاي لازم و به فعليت در آوردن استعدادهاي نهفته آنان را فراهم آورد تا آنها را براي احراز شغل ، حرفه و كسب و كار مشخص آماده سازد و يا مهارتهاي آنها را براي انجام كاري كه به آنان محول شده است تا سطح مطلوب افزايش بخشد .

اصول ، سياستها و ساختار شاخه كاردانش در آموزش متوسطه :

اين شاخه داراي سه زمينه صنعت ، كشاورزي و خدمات است وهر زمينه داراي يك يا چند گروه و هر گروه داراي يك يا چند شاخه اصلي است و هر رشته داراي يك يا چند رشته مهارتي مي باشد .

در كليه رشته هاي مهارتي اين شاخه 53 واحد به درسهاي عمومي انتخابي و حدود 43 واحد به درسهاي مهارتي اختصاص دارد واحدهاي آموزشي مربوط به اين شاخه هنرستان كاردانش ناميده مي شود .

اهداف كلي : بازگشت

1-اعتلاي سطح فرهنگ و دانش عمومي و پرورش ملكات و فضائل اخلاقي بينش سياسي و اجتماعي

2- تربيت نيروي انساني در سطوح نيمه ماهر ، ماهر و استادكاري و سرپرستي براي بخشهاي صنعت كشاورزي و خدمات

3- احراز آمادگي نسبي دانش آموزان براي ادامه تحصيل در رشته هاي خاص علمي كاربردي

ساير اهداف :

آموختن فنون و مهارتهاي مورد نياز جامعه

هدايت وپرورش استعدادهاي افراد به تناسب علاقه و انگيزه آنان به رشته ها و حرف و مشاغل و پرورش قدرت انتخاب شغل و انتخاب راه درست زندگي براي اعتلاي فرد و جامعه

پرورش روحيه اعتماد به نفس در افراد از طريق كسب تواناييهاي مشخص

پرورش روحيه نظم وانضباظ و برنامه ريزي در امور فردي و اجتماعي

تقويت حس كنجكاوي نوآوري و خلاقيت در افراد

گسترش دانش و تواناييهاي فكري علمي و فني افراد و درك نقش علم و تكنولوژي در پيشرفت جوامع بشري

شناخت مشاغل مولد و اهميت صنايع دستي و درك اهميت استقلال اقتصادي و نقش آن در استقلال كشور

توسعه توانايي مطالعه قدرت ارتباط و خودآموزي

پرورش توانايي تصميم گيري در حل مسائل و صبروپايداري در مقابل مشكلات

تقويت روحيه مسوليت پذيري و تعاون در امور

تقويت شناخت ودرك اهميت مديريت در فعاليتهاي اجتماعي

گسترش شناخت و احترام به قداست و ارزش كار و معاش سالم

تقويت روحيه پركاري و تلاش در تمامي امور زندگي و پرهيز از بيكاري و مشاغل كاذب ومذموم شمردن آنها

پرورش و توسعه مهارت وتوانايي افراد به تناسب جنس استعداد علاقه و نيازهاي اقتصادي مناطق كشور

شناخت قوانين ومقررات كار و روابط شغلي و درك انظباط محيط كار

تقويت روحيه قدرشناسي از اموال عمومي ثروتهاي ملي .

برنامه ريزي آموزشي و درسي شاخه ي كاردانش شامل مراحل زير است:

الف : تعيين اهداف كمي و كيفي هر يك از زمينه ها براي وصول به هر يك از درجات مهارت ياديپلم كاردانش

ب: تعيين اهداف رفتاري هر يك از زمينه ها بگونه اي كه قابليت ارزشيابي داشته باشند

ج : تعيين فرآيند آموزش امكانات و نيروي انساني مواد اموزش و كمك آموزشي و روشهاي اجرايي هر يك از زمينه ها ي مهارت آموزي

د : تعيين شيوه هاي ارزشيابي بازخورد اطلاعات و نحوه اصلاح برنامه هاي آموزشي و درسي يا سياستهاي اجرايي

اصول زير حاكم بر برنامه ريزي آموزشي و درسي اين شاخه خواهد بود :

حاكميت اصول و ارزشهاي اعتقادي و اسلامي

استفاده از تجارب و دستاوردهاي بشري در تدوين برنامه ها و محتواي كتب درسي و پودمانهاي مهارت رعايت انعطاف در برنامه ريزي آموزشي درسي و پودمانهاي مهارت مشتمل بر موارد زير :

1-3 * برقراري تسهيلات در نحوه ارائه آموزش از نظر زمان و مكان آموزش

2-3* برقراري ارتباط بين شاخه كاردانش و شاخه هاي متوسطه نظري و فني و حرفه اي براي تسهيل در امر تغيير گرايش تحصيلي

3-3* تعيين زمينه هاي مهارت آموزي و محتواي كتب و دروس به تناسب استعداد سن و جنس دانش آموزان و جغرافياي اقتصادي مناطق

4-3* تعيين دوره هاي خاص مهارتي متناسب با نياز و شرايط گروه هاي خاص

5-3* اصلاح برنامه هاي آموزشي به تناسب تغييرات تكنولوژي

تهيه استانداردهاي آموزشي بر اساس نيازها و استاندارد مشاغل

تاكيد بر ارائه آموزشهاي علمي به تناسب مسئوليتهاي شغل و استاندارد مشاغل و ارائه آموزشهاي نظري در محدوده نيازهاي مذكور

استفاده از شيوه برنامه ريزي آموزشهاي پودماني (مدولار) در برنامه هاي آموزشي ودرسي

رعايت ارتباط دوره هاي قبل و بعد در هر يك از سطوح آموزش

انتخاب دانش آموزان به تناسب ويژگيهاي هر يك از مهارتها و رعايت مقتضيات سني و جسمي دانش آموزان در آموزشاي عملي

ارزشيابي مستمر از ميزان از ميزان يادگيري و مهارت دانش آموزان.

پرهيز از پراكندگي مطالب و تعدد دروس براي تمركز فعاليت يادگيري

ارائه آموزشهاي مقدماتي و مهارتهاي پايه ، اصول ايمني و بهداشت فردي و محيط كار قبل از ورود دانش آموزان به محيط واقعي كار

استفاده از تكنولوژي آموزشي

پذيرش آموخته هاي دانش آموزان صرف نظر از محيط يادگيري بر اساس برنامه هاي آموزشي و درسي هر يك از مهارتها

توجه به محدوديتها و امكانات قابل دسترسي در طراحي برنامه هاي آموزشي و درسي و استفاده بهينه از آنها

نظام و ساختار آموزش متوسطه كاردانش: بازگشت

شرايط ورود پذيرش دانش آموزان در شاخه كاردانش :

1- قبولي دانش آموزان در پايه اول 2- رعايت شرايط سنـي

3- رعايت ساير ضوابط و مقررات دستور العمل ثبت نام دوره متوسطه

چگونگي آموزش در شاخه كاردانش : بازگشت

آموزش عمومي : مشتمل بر 53 واحد درسهاي عمومي و انتخابي و دروس تكميل مهارت مي باشد

آموزش مهارتي : مشتمل بر 43 واحد درسهاي مهارتي كه منجر به اخذ يا ارائه گواهينامه مهارت در يك يا چند استاندارد آموزشي مي شود .

*دروس اختياري :

دارندگان گواهينامه هاي مهارتي براي اخذ ديپلم كاردانش بايستي علاوه بر دروس فوق ما به التفات و دروس خود را تا 96 واحد از دروس مشترك و تخصصي و مهارتي دورة متوسطه بر اساس ضوابط مربوطه با موفقيت بگذرانند .

*دروس عمومي الزامي در شاخه كاردانش:

دروس عمومي بين همه گرايشها و رشته هاي تحصيلي اعم از نظري فني و حرفه اي و كاردانش مشترك است .

*دروس تكميلي :

اين دروس در شاخه كاردانش عبارتند از :

كار آفريني 2 واحد - قانون كار 1 واحد – ايمني و بهداشت كار 2 واحد – و كارورزي به ميزان واحدهاي پيش بيني شده حداكثر 4واحد مي باشد . ( دانش آموزان ضروري است به ميزان ساعت تعيين شده در مراكز صنعتي ، تجاري ، …. طبق ضوابط و مقررات ، دوره كارورزي را بگذرانند .)

* استاندارد مهارت (درسهاي مهارتي ) :

آن دسته از درسهاي اختصاصي شاخه كاردانش است كه از طريق آنها مهارتهاي فني و حرفه اي مورد نياز براي اشتغال به يك كار مفيد به صورت نظري و عملي بر اساس استانداردهاي مهارتي مربوطه آموزش داده مي شود :

چگونگي گذراندن واحدهاي عمومي و مهارتي در شاخه ي كاردانش :

به چند طريق دانش آموزان مي توانند واحدهاي و مهارتي را بگذرانند :

در هنرستانهاي كاردانش دولتي واحدهاي عمومي ومهارتي را بگذرانند .

در هنرستانهاي دولتي واحدهاي عمومي و واحدهاي مهارتي را در آموزشگاههاي آزاد مورد تائيد اداره كل فني و حرفه اي هر استان كه فهرست آن به همراه شهريه هر واحد درسي به مدارس ارسال مي گردد بگذرانند ( پرداخت شهريه دروس مهارتي به عهده دانش آموز است.)

در هنرستانهاي غير انتفاعي واحدهاي عمومي و واحد هاي مهارتي را بگذرانند .

در هنر ستانهاي دولتي واحدهاي عمومي و واحدهاي مهارتي درخارج ازمدرسه ( روش آموزش دوگانه )

شرايط ادامه تحصيل در شاخه كاردانش : بازگشت

دانش آموزان شاخه كاردانش مي توانند با رعايت ضوابط در كارداني پيوسته فني و حرفه اي شركت نمايند

دانش آموزان شاخه كاردانش مي توانند با رعايت ضوابط در آزمون دانشگاه جامع علمي كاربردي شركت نمايند

دانش آموزان شاخه كاردانش مي توانند پس از اخذ ديپلم در امتحان تغيير شاخه شركت نموده و پس از گذراندن دوره پيش دانشگاهي در 4 رشته (‌ علوم رياضي فيزيك ، علوم تجربي ، علوم انساني و هنر معارف ) در كنكور سراسري شركت نمايند .

دانش آموزان شاخه كاردانش پس از گذراندن دروس كارداني مي توانند در آزمون مقطع كارشناسي علمي كاربردي و آزمون سراسري شركت كنند .

شرايط فارغ التحصيلي در شاخه كاردانش :

دانش آموزاني كه مجموع واحدهاي عمومي ، انتخابي دروس تكميل مهارت و درسهاي مهارتي او حداقل 96 واحد درسي و معدل كل وي حداقل 10 باشد گواهينامة پايان تحصيلات دورة متوسطه ديپلم اعطا مي شود.

سياستهاي اجرايي: بازگشت

تعيين استانداردهاي آموزشي در هر يك از زمينه ها بر اساس طبقه بندي مشاغل و استاندارد مهارت مورد تاييد سازمانهاي ذيصلاح صورت مي پذيرد و استاندارد هاي مهارت موجود وزارت كار و امور اجتماعي و دستگاههاي مشابه براي اجراي آموزشهاي مهارتي مورد استفاده قرار مي گرد .

ضمن تأكيد بر واگذاري اجراي آموزشهاي شاخه كاردانش به ساير دستگاههاي اجرايي ، بخش خصوصي يا واحد هاي غير انتفاعي و آموزشگاههاي آزاد تأمين امكانات لازم و ارائه كمكهاي مالي و

خدمات كارشناسي براي تشويق اين امر بر اساس مقررات ويژه اي كه به تصويب مراجع ذيصلاح خواهد رسيد صورت مي پذيرد .

به سرمايه گذاري دولت در ايجاد مؤسسات مهارت آموزي در آن دسته از زمينه هايي كه كمتر مورد استقبال بخش خصوصي قرار مي گيرد به ويژه در مناطق محروم اولويت داده مي شود .

به منظور آموزش و باز آموزي نيروي انساني مورد نياز براي اجراي آموزشهاي شاخه كاردانش ضمن استفاده از كليه مراكز و امكانات بخش هاي دولتي وغير دولتي در اين زمينه مراكز ويژه اي جهت تعليم مربيان و معلمان آموزشهاي شاخه كاردانش ايجاد و با ظرفيتها و مراكز موجود با اصلاح گرايش ها و زمينه هاي مورد نياز مورد استفاده قرار مي گيرد .

استفاده از معلمان و مربيان صاحب صلاحيت موجود براي اجراي آموزشهاي مهارتي شاخه كاردانش در اولويت قراردارد .سياستهاي اجرايي براي تامين نيروي انساني مورد نياز به ترتيبي تنظيم ميگردد كه استفاده از متخصصين و افراد مجرب و كارآزموده در امر آموزشهاي مهارتي امكان پذير گردد و براي مربيان و متخصصين كارآزموده يا هنرمندان فاقدمدرك تحصيلي درجات هم ارز بادارندگان مدرك تحصيلي پيش بيني مي گردد .

در حال حاضر حدود 210 رشته مهارتي با استفاده از حدود 700 استاندارد مهارت شغلي در هنرستانهاي كاردانش يا موسسات آموزشي وابسته به بنگاههاي اختصاصي داير مي باشد .

طراحي و اجراي اين تعداد رشته تحصيلي در نظام آموزش رسمي كشور بي سابقه است .

تعداد 230 رشته مهارتي در دستگاههاي خارج از آموزش و پرورش از جمله ارتش ، نيروي انتظامي و …. براي دانش آموزان بزرگسال طراحي و اجراء مي گردد و اين خود دامنه نفوذ و گستردگي شاخه كاردانش را بيان مي دارد.

نوآوريها :

بر پايه اگاهي هاي موجود و با اطلاع از سابقه تحولات آموزشي در كشور به جرات مي توان گفت كه در

تاريخ آموزش و پرورش ايران هيچ طرح آموزشي همچون كاردانش داراي نوآوريهاي متعدد نبوده است .

نوآوريهاي شاخه كاردانش به دليل تنوع و انعطاف روشهاي برنامه ريزي و اجراي اين شاخه به شرح ذيل

ايجاد و توسعه فرهنگ مشاركت در زمينه برنامه ريزي و اجراي آموزشهاي حرفه اي بين دست اندركاران بخش دولتي و غير دولتي

طراحي و به كار گيري روشهاي اجرايي منعطف و پويا متناسب با شرايط و مقتضيات جنسي ،سني ، جغرافيايي و حرفه اي كه از جمله مهمترين آنها مي توان به روش دوگانه آموزشهاي مهارتي اشاره كرد

تغيير رويكرد مهارت آموزي صرف به مهارت آموزي همراه با آموزش كار آفريني و مهارتهاي غير فني كه منجر به پرورش روحيه كارآفريني به جاي پرورش روحيه كارجويي مي شود .

برنامه ريزي و اجراي رشته هاي مهارتي جديد كه تاكنون در نظام آموزش رسمي كشور سابقه نداشته است .

عملكرد كمي و كيفي شاخه كاردانش : بازگشت

بررسي اطلاعات عملكرد سالهاي قبل حاكي از روند مطلوب توسعه كمي وكيفي شاخه كاردانش است به طوري كه به اعتقاد بسياري از صاحب نظران علوم تربيتي شاخه كاردانش چهره جديدي از آموزشهاي حرفه اي را در كشور ارائه كرده و به دليل جذابيت و نشاط تحصيلي ناشي از تنوع پويايي و تناسب با تحولات فناوري در عرصه علوم وفنون و اشتغال از سوي جوانان و دانش آموزان مورد استقبال قرار گرفته است .

عملكرد شاخه كاردانش از بدو تأسيس تاكنون:

افزايش تقاضاي دانش آموزان مستعد براي تحصيل در كاردانش

نهادينه كردن مشاركت ساير دستگاهها ي دولتي و بخش خصوصي در برنامه ريزي و اجراي كاردانش

تحول مستمر رشته هاي مهارتي متناسب با تقاضاي بازار كار و تحولات فناوري

افزايش فرصت دسترسي فرزندان اقشار مختلف جامعه به آموزشهاي حرفه اي كاردانش حدود 86 درصد از مناطق و شهرستانها تحت پوشش قرار گرفته است

بهبود مستمر فرايند آموزش ياددهي و ياد گيري

بهبود مستمر نتايج روند روبه رشد اشتغال فارغ التحصيلان و ادامه تحصيل در دوره هاي آموزش عالي

بهبود مستمر زير ساختها تشكيلات و روشها و قوانين و مقرراتي منابع مالي مواد و برنامه هاي آموزشي

دستيابي به به اهداف پيش بيني شده برنامه سوم توسعه رشد دانش آموزي (فني و حرفه اي و كاردانش)

چالشها :

با توجه به عملكرد سالهاي تحصيلي گذشته دستيابي به اهداف كمي آموزشهاي كاردانش در برنامه توسعه قطعي است ( حدود 20 درصد از دانش آموزان سالهاي دوم و سوم دوره متوسطه معادل 540 هزار نفر )لكن استمرار تحقق اهداف كيفي با چالشهايي روبه روست.

استخدام و تربيت تعداد مناسبي از معلمان ، مديران با صلاحيت و كاردان و تدارك كارآموزي و ديگر تسهيلات لازم براي قادر ساختن آنان به كاركرد مؤثر در حرفه خود.

تناسب تجهيزات و ماشينها ي مورد استفاده در كارگاههاي هنرستانهاي كاردانش با سطح كارآموزي و تجهيزات محيط واقعي كار.

نهادينه كردن رابطه نزديك و هماهنگ هنرستانهاي كاردانش با شركتها و مؤسسات اقتصادي بخش غيردولتي

توسعه همكاريهاي بين المللي در زمينه هاي پژوهشي فرصتهاي مطالعاتي معلمان در خارج از كشور

تأمين منابع مالي كافي با توجه به همزماني افزايش تقاضا براي تحصيل در شاخه كاردانش تغييراتسريع فناوري بازسازي صنايع و ضرورت نوسازي مستمر مواد و تجهيزات آموزشي

راهبردها و سياستهاي توسعه : بازگشت

در چارچوب قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي اجتماعي و فرهنگي كشور اقدامات وسيعي در اجراي راهكارهاي مصوب برنامه سوم توسعه در بخش توسعه شاخه كاردانش برنامه ريزي كرده است .

تنظيم سياستهاي توسعه شاخة كاردانش در راستاي كلي الزامات اجتماعي اقتصاد ملي و حتي الامكان در قالب برنامه هاي منطقه اي

برنامه ريزي در راستاي همگاني كردن آموزشهاي كاردانش به طور تدريجي وبه منظور تحقق شعار جهاني (( آموزشهاي فني و حرفه اي براي همه در دهه اول هزاره سوم ميلادي

جلب مشاركت فعالانه گروهها و ساير سازمانها و مؤسسات اقتصادي ذي نفع در سياستگذاري و برنامه ريزي آموزش شاخة كاردانش

بهبودسازماندهي آموزشهاي كاردانش بااستفاده ازالگوههاي متنوع ومنعطف مبتني بر مزيتهاي منطقه اي

بازنگري مستمر محتواي برنامه هاي آموزشي شاخة كاردانش به منظور افزايش آمادگي

تمركز زدايي با ايجاد مكانيسم هاي اجرايي كارآمدبراي گسترش همكاري صنايع و نهادهاي آموزش خارج از آموزش وپرورش .

* مشاركت:

با توجه به اهداف و ويژگيهاي ذكر شده علاوه بر تلاش مجريان آموزش وپرورش ؛ آموزشهاي كاردانش به همكاري و مشاركت همه دستگاههاي دولتي و غيردولتي در بخش هاي صنعت خدمات و كشاورزي نيازمند است . دستگاههاي دولتي و بخش خصوصي در موارد ذيل مي توانند در توسعه كاردانش نقش داشته باشد :

همكاري نيروهاي متخصص دستگاهها به منظور به روز نمودن اطلاعات شغلي هنرآموزان و بالا بردن سطح علمي آنان در غالب آموزشهاي ضمن خدمت

مشاركت نيروهاي متخصص دستگاهها جهت ايجاد رشته هاي جديد و مورد نياز بخش صنعت وخدمات

مشاركت نيروهاي متخصص دستگاهها جهت تدوين استانداردهاي مهارتي در رشته هاي جديد

مشاركت نيروهاي متخصص دستگاهها و مؤسسات با كاردانش جهت آموزشهاي فني و مهارتي هنر جويان در دستگاهها و يا هنرستانها

مشاركت نيروهاي متخصص مؤسسات با كاردانش در ارزيابي آزمون هاي مهارت فني هنرجويان

مشاركت دستگاههاي دولتي و بخش خصوصي با كاردانش جهت ارائه روش هاي نوين مديريت و سازماندهي در دستگاهها و يا در هنرستانها

مشاركت دستگاهها با كاردانش در استفاده از فضا و امكانات و تجهيزات يكديگر از طريق عقد قرارداد كوتاه مدت يا بلند مدت جهت آموزشهاي فني و مهارتي هنر جويان

مشاركت دستگاهها بازگشت

پيشنهادات مهم به دانش آموزان اول دوره متوسطه كه قصد ورود به هنرستانهاي كاردانش را دارند :

قبل از هر چيز شناخت و داشتن اطلاعات كافي از وضعيت رشته هاي كاردانش واحدهاي درسي دروس مهارتي و وضعيت ادامه تحصيل در اين شاخه از اهميت ويژه اي برخوردار است .

چنانچه قصد ورود به رشته خاصي داريد حتماً با مشاورين مدارس هنرآموزان رشته فوق در هنرستانها كارشناسان كاردانش نواحي و مناطق مشورت كنيد.

چنانچه مقدور است با دانش آموزان شاخه كاردانش كه مشغول تحصيل مي باشند مشورت كنيد .

در هفته آشنايي با مشاغل از نمايشگاههايي كه از دست ساخته هاي دانش آموزان كاردانش در سطح هنرستانها و يا شهرستانها برگزار مي شود بازديد كنيد و با دقت و بينش خاصي به آثار نگاه كنيد و از مسئولين نمايشگاه اطلاعات لازم را كسب نماييد .

چنانچه در هفته مشاغل به هنرستانها مراجعه مي كنيد بادقت و كنجكاوي خاصي سؤالات مورد نظر خود را مطرح نماييد .

استعدادها و علايق خود را شناسايي و بر اساس اين علايق رشته مورد نظر خود را انتخاب كنيد زيرا چنانچه رشته هاي فني با علايق فرد تؤام مي شود مي تواند در آينده منشاء اشتغال مفيد و كار آفريني در جامعه گردد .

با توجه به محدود بودن ظرفيت پذيرش دانش آموزان به رشته هاي كاردانش حتماً در زمانهاي تعيين شده براي ثبت نام به هنرستانها مراجعه نماييد .

قبل از ايام ثبت نام هنرستان مورد علاقه خود را انتخاب و در زمان مناسب با در دست داشتن مدارك مورد نياز به هنرستان كاردانش مراجعه نماييد .

در پايان به استحضار مي رساند شهر تهران با توجه به اهداف از پيش تعيين شده در برنامه سوم به وضعيت ذيل رسيده است:



اهداف تعيين شده در برنامه سوم توسعه براي شاخه كاردانش
وضعيت موجود شهر تهران

1- حداقل 20% از دانش آموزان تحت پوشش آموزشهاي مهارتي قرار گيرند و قبل از ترك مدرسه حداقل يك مهارت را فرا گرفته باشند.
63/20 %

2- حداقل 45% از دانش آموزان شاخه كاردانش دانش آموزان دختر باشند .
17/46 %

3- حداقل 20 % از دانش آموزان در مراكزغيردولتي ( غير انتفاعي ، آموزشگاه آزاد ، خريد آموزش و 000 ) مشغول به تحصيل شوند.
63/20 %





مشكلات

نبود قوانين تسهيل كننده فرهنگ مشاركت پذيري و وجود قوانين دست و پاگير اداري در زمينه مشاركت ساير دستگاهها

عدم استخدام نيروي انساني در شاخه كاردانش و يا پرداخت حق الزحمة مناسب جهت جذب نيروهاي كيفي پاره وقت ( لازم به ذكر است در حال حاضر 78/36 % نيروي مرد و 76/31 % نيروي زن موظف و بقيه نيروها نيز موظف و پاره وقت مي باشد كه با توجه به رقم پرداخت حق التدريس ( ساعتي 5000 ريال ) نيروي كيفي جذب شاخه كاردانش نمي شوند )

عدم تناسب چارت سازماني هنرستانهاي كاردانش با وظايف محوله

عدم اجراي دوره هاي آموزش ضمن خدمت پيش بيني شده

پــيــوســتها :

نمونه گواهينامه فني وحرفه‌اي

نمونه گواهينامه كارورزي

واژه نامه ها :

جدول دروس عمومي و الزامي شاخه كاردانش

راهنماي جداول رشته هاي مهارتي،ماره كد شناسائي وزارتخانه ها و سازمانهاي متولي ، نمودارها،رشته هاي مهارتي كاردانش قابل اجراء در آموزش و پرورش و دستگاههاي متولي و نمونه جدول مشخصات رشته ها

منــابـــع :

كليات نظام جديد آموزش متوسطه

2-آيين نامه آموزشي دوره سه ساله متوسطه

3-گزارش اجمالي ديماه 1381 دفتر آموزش و پرورش و روشهاي دوگانه

4-مجموعه برنامه هاي درسي رشته هاي مهارتي شاخه كاردانش مجموعه ششم چاپ دوم سال 1381

5-بروشور معرفي شاخه كاردانش كارشناسي كاردانش سازمان آموزش و پرورش شهر تهران

6- جزوه نگاهي اجمالي به آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلي 82-81 و 83-82

7-كتاب راهبر چاپ موسسه فرهنگي هنري ضريح آفتاب

8- نشريه شماره 41 سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور
 

باتشکر از سایت تهران